Rehabilitacja osób starszych – jak zapobiegać upadkom i kontuzjom?
Organizm człowieka zmienia się z wiekiem, a jednym z tych zmian jest utrata gęstości kości, znana jako osteoporoza. To właśnie ta choroba sprawia, że kości osób starszych są bardziej kruche i podatne na urazy. Nawet pozornie błaha sytuacja, jak upadek w domu, może prowadzić do poważnych złamań, takich jak złamanie biodra, które w tej grupie wiekowej ma często poważne konsekwencje. Dodatkowo regeneracja kości u starszych osób trwa dłużej niż u młodych. Wpływają na to nie tylko czynniki biologiczne, takie jak wolniejszy metabolizm czy choroby przewlekłe, ale także często ograniczona ruchomość, która może utrudniać pełny powrót do zdrowia. To wszystko sprawia, że rehabilitacja dla seniorów na Woli po złamaniach wymaga więcej uwagi, cierpliwości i dostosowania do ich specyficznych potrzeb.
Czynniki chroniące starsze osoby przed upadkami
- Zmiana stylu życia na prozdrowotny. Jest on kluczem do zdrowego starzenia się i unikania upadków.
„Niepalenie papierosów, umiarkowane spożycie alkoholu, utrzymywanie prawidłowej masy ciała i
regularna aktywność fizyczna chronią starszych ludzi przed upadkami” – czytamy w zaleceniach
ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). - Modyfikacje, które powinny być wprowadzane w otoczeniu (środowisku życia), to przede wszystkim
dostosowywanie budynków i mieszkań do potrzeb ludzi starszych, poprzez zastosowanie różnych
„przyjaznych” rozwiązań architektonicznych oraz elementów wyposażenia wnętrz, zwiększających
komfort i bezpieczeństwo seniorów. Jako przykład, eksperci WHO wskazują np.: instalowanie poręczy,
balustrad lub specjalnych uchwytów na schodach, a także w łazienkach i innych newralgicznych
miejscach. - Eksperci dodają, że równie ważne jest też właściwe oświetlenie pomieszczeń użyteczności publicznej,
klatek schodowych, mieszkań oraz nieoślepiające oświetlenie ulic i przejść. Mało kto zdaje sobie bowiem
sprawę z faktu, że wskutek związanego z wiekiem pogorszenia wzroku, 65-letni człowiek potrzebuje
nawet 4-krotnie więcej światła niż 20-latek. - Dostosowanie środków komunikacji publicznej do potrzeb ludzi starszych poprzez eliminację
wysokich stopni i progów w autobusach czy tramwajach, tworzenie łagodnych zejść i wejść na stacjach
oraz przystankach, czy też wyraźne oznakowanie każdej potencjalnej „przeszkody” lub „pułapki”. W
niektórych krajach kursują nawet specjalne minibusy dla starszych osób, podjeżdżające bardzo blisko
miejsca zamieszkania, tak by ułatwić im szybkie i bezpieczne przemieszczanie się po okolicy. - Eksperci wskazują też na potrzebę szerokiej edukacji społecznej na temat wielkiego problemu, jakim są
upadki seniorów.
„Tak naprawdę sukces w prewencji upadków jest możliwy dopiero wtedy, gdy uda się zmienić przekonania, postawy i zachowania nie tylko samych osób starszych, ale także i pracowników służby zdrowia, pracowników socjalnych, opiekunów oraz innych członków społeczności, w których żyją seniorzy” – czytamy w rekomendacjach WHO.
Z badań wynika, że najczęściej do upadków starszych osób dochodzi w mieszkaniach lub ich najbliższym otoczeniu – w czasie wykonywania banalnych czynności, takich jak: wymiana żarówki, wieszanie firanek, sprzątanie, ubieranie czy kąpiel.
Każdy z nas, dzięki bezpośredniemu wsparciu i pomocy okazywanej osobom starszym, w realizacji najprostszych, codziennych czynności może znacznie ograniczyć ryzyko ich upadków. W niektórych krajach, np. w Szwecji, lokalne samorządy organizują taką pomoc dla seniorów w ich własnych domach, angażując do tego między innymi osoby bezrobotne.
W Stanach Zjednoczonych funkcjonują nawet specjalne kliniki wyspecjalizowane w prewencji upadków osób starszych. Trafiają do nich osoby ze stwierdzonym wysokim ryzykiem upadków, gdzie uczy się je sposobów ich unikania, a także aplikuje im spersonalizowane programy wzmacniające organizm oraz zwiększające ogólną sprawność (obejmujące ćwiczenia rozciągające, suplementację witaminy D, zabiegi usunięcia zaćmy, czy też wizyty domowe, mające na celu poprawę bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania pacjenta).
Warto rozważyć w razie potrzeby wykorzystanie pomocy takich jak zwykła drewniana laska, składany aluminiowy chodzik na kółkach czy też zdalny, elektroniczny alarm do zakładania na rękę ─ każde z tych narzędzi może uchronić starszą osobę przed tragicznym w skutkach upadkiem.
Fizjoterapia seniorów na Woli.
U starszych pacjentów kluczowe jest także zapobieganie powikłaniom. Długotrwałe unieruchomienie, które często towarzyszy złamaniom, może prowadzić do zaniku mięśni, zakrzepicy, odleżyn czy problemów z układem oddechowym. Dlatego rehabilitacja seniorów zaczyna się często już na etapie hospitalizacji, w formie delikatnych ćwiczeń mających na celu poprawę krążenia i zapobieganie zastojom.
Wielu starszych pacjentów obawia się ponownego upadku, co prowadzi do unikania ruchu i spowalnia powrót do zdrowia. Bardzo często możemy zaobserwować u takich osób spowolnione, niezwykle ostrożne ruchy, czy to w siadaniu czy podczas poruszania się.
Następnie przychodzi czas na ćwiczenia dla seniorów na Bielanach, które mają na celu wzmacnianie mięśni i poprawę równowagi. Terapia ruchowa dla seniorów może odbywać się pod okiem fizjoterapeuty w specjalistycznym ośrodku na Bemowie lub w domu, jeśli pacjent jest mniej mobilny. Ważnym elementem ćwiczeń dla seniorów na Bielanach jest także praca nad utrzymaniem elastyczności i poprawą koordynacji ruchowej, które zapobiegają kolejnym urazom. Etap ten pozwana na szybki i sprawny powrót do sprawności. Dlatego także w interesie pacjenta jest sumienne i staranne wykonywanie wszystkich zaleconych ćwiczeń na Bemowie.
Nie można przecenić roli rodziny i opiekunów w procesie powrotu do zdrowia. Starsi pacjenci, którzy czują wsparcie bliskich, często łatwiej radzą sobie z trudnościami związanymi z ćwiczeniami dla seniorów. Motywacja, zachęcanie do terapii ruchowej dla seniorów, a także pomoc w codziennych czynnościach to kluczowe elementy sukcesu. Motywacja i wsparcie może tutaj przybrać różne formy. Od zwykłego, klasycznego trzymania kciuków, po fizyczną, manualna pomoc przy wykonywaniu ćwiczeń.
