Najczęstsze wady postawy u dzieci – jak je rozpoznać i leczyć?

Zanim omówię dokładnie, jak rozpoznać wady postawy u dziecka, warto znać ich najczęstsze rodzaje. Wady postawy u dzieci to wszelkie nieprawidłowości w budowie ciała i kręgosłupa, które mogą wpływać
na zdrowie Twojego dziecka.

Najczęściej spotykane wady postawy u dzieci to:

•  Skolioza – charakteryzuje się bocznym skrzywieniem kręgosłupa, co może prowadzić do asymetrii w ustawieniu ramion, bioder lub łopatek.
•  Hiperkifoza – nadmierne zaokrąglenie pleców, które sprawia, że sylwetka dziecka wydaje się pochylona.
•  Hiperlordoza – zbyt głębokie wygięcie dolnej części kręgosłupa, co objawia się wypchniętym brzuchem i przeprostem w dolnej części pleców.
•  Plecy płaskie – dochodzi wtedy do zniesienia krzywizn (brak dostrzegalnej lordozy lędźwiowej oraz kifozy piersiowej). Rodzice najpóźniej dostrzegają opisywaną wadę postawy. Cieszą się, że ich dzieci mają „proste” plecy. Jednak plecy płaskie są poważną wadą postawy. Skutkuje ona zmniejszeniem amortyzacji kręgosłupa. Barki są opuszczone, ustawione ku przodowi. Układ mięśniowy jest słabo ukształtowany. Dzieci sprawiają wrażenie słabszych od rówieśników, wiotkich.

Najczęstsze wady kończyn dolnych:

•  Szpotawość kolan (kolana są oddalone od siebie, tworząc „nogi w O”).
•  Koślawość kolan (kolana zbliżają się do siebie, stopy są rozstawione).
•  Płaskostopie – obniżenie łuku podłużnego stopy.
•  Stopa wydrążona – nadmierne wysklepienie stopy.

Główne czynniki wpływające na rozwój wad postawy to:

•  Siedzący tryb życia – brak ruchu osłabia mięśnie posturalne.
•  Nieprawidłowa ergonomia – źle dopasowane krzesła, noszenie plecaka na jednym ramieniu.
•  Nadwaga i otyłość – obciążają stawy i kręgosłup.
•  Czynniki wrodzone (np. dysplazja stawów, wady genetyczne).
•  Niewłaściwe obuwie – zbyt miękkie lub niepodtrzymujące stopy.

Objawy, które mogą wskazywać na wadę postawy mogą zobaczyć rodzice. Rodzice są najlepszymi obserwatorami swoich dzieci, dlatego warto zwrócić uwagę na sygnały, które mogą świadczyć o rozwijającej się wadzie postawy. Najczęstsze objawy to:

•  Nierówne ustawienie ramion lub bioder – jeśli zauważysz, że jedno ramię dziecka jest niżej niż drugie, to może być oznaka skoliozy.
•  Widoczne asymetrie – np. jedna łopatka jest wystająca i/lub wyżej ustawiona niż druga.
•  Pochylona sylwetka – dziecko często stoi lub siedzi z zaokrąglonymi plecami.
•  Wystający brzuch – nadmierne wygięcie dolnej części pleców.
•  Szybka męczliwość – dziecko skarży się na zmęczenie podczas chodzenia lub stania.

Jeśli zauważysz u swojego dziecka te objawy, to znak, że warto przyjrzeć się jego postawie i rozważyć wizytę u specjalisty na Bielanach.

Wady postawy u dzieci a wiek dziecka

W poszczególnych etapach rozwoju można zaobserwować różne nieprawidłowości (nie zawsze wymagające interwencji):

• Niemowlęta (0-1 rok) – mogą występować przejściowe asymetrie (np. kręcz szyi), które często ustępują samoistnie i nie wymagają leczenia.
•  Przedszkolaki (3-6 lat) – częste płaskostopie fizjologiczne, które zwykle koryguje się z wiekiem.
•  Dzieci w wieku szkolnym (7-12 lat) – nasilenie wad postawy z powodu długotrwałego siedzenia w ławce i noszenia ciężkich plecaków.
•  Nastolatki (13-18 lat) – skolioza idiopatyczna często ujawnia się w okresie skoku wzrostowego.

Rodzice mogą przeprowadzić w domu kilka prostych testów, które pomogą określić, czy postawa dziecka jest prawidłowa:

•  Test symetrii przed lustrem – poproś dziecko, aby stanęło przed lustrem z wyprostowanymi plecami. Zwróć uwagę na symetrię ramion, bioder i kolan.
•  Test schylania – poproś dziecko, aby powoli schyliło się i spróbowało dotknąć palcami podłogi. Obserwuj krzywiznę pleców i zwróć uwagę, czy nie pojawia się wyraźna asymetria.
•  Obserwacja chodu – podczas spaceru sprawdź, czy dziecko stawia stopy równomiernie i czy jego chód jest płynny.

Nieleczone wady postawy mogą prowadzić do przewlekłych bólów pleców i stawów, zaburzeń oddychania (przy zaawansowanych wadach kręgosłupa), szybszego zużycia stawów (choroba zwyrodnieniowa), problemów z samooceną (zwłaszcza u nastolatków).

Kiedy udać się do fizjoterapeuty?

Jeśli podejrzewasz u swojego dziecka wadę postawy, warto umówić się na konsultację z fizjoterapeutą. Specjalista przeprowadzi dokładne badanie, zdiagnozuje problem i zaproponuje odpowiedni plan leczenia wady postawy. Pamiętaj, że wcześnie podjęta fizjoterapia wad postawy może uchronić Twoje dziecko przed poważniejszymi dolegliwościami w przyszłości. Leczenie wad postawy u dzieci leczymy rehabilitacją u nas na Bemowie, zależy od rodzaju i zaawansowania wady:

•  Fizjoterapia na Woli obejmuje – terapię powięziową, terapię manualną, stretching, ćwiczenia asymetryczne wg koncepcji PNF, włączanie elementów Jogi i Pilates.
•  Gorsety ortopedyczne – stosowane przy skoliozie powyżej 20-25°,
•  Wkładki ortopedyczne – korygują płaskostopie i koślawość stóp,
•  Leczenie operacyjne – rzadko, tylko w ciężkich deformacjach.

Rehabilitacja dzieci z wadami postawy na Bielanach polega na przywróceniu prawidłowego zakresu ruchu w stawach, rozciąganiu skróconych mięśni, wzmacnianiu osłabionych mięśni, aktywizacji mięśni, ćwiczeniu stabilizacji, równowagi i koordynacji, służąc wyrównywaniu asymetrii w ciele, przywróceniu kontroli ruchu i korekcji postawy ciała. Konsekwencją nie leczonych wad postawy u dzieci są występujące u dorosłych utrwalone zmiany strukturalne deformacji, które występowały w dzieciństwie. Należy podkreślić, że regularność ćwiczeń jest kluczowa dla skuteczności terapii. Fizjoterapia dzieci z wadami postawy powinny być wykonywana wyłącznie indywidualnie.

Profilaktyka  –  co możesz zrobić, aby zapobiegać wadom postawy?

Kluczem do zdrowej postawy Twojego dziecka jest profilaktyka. Oto kilka kroków, które mogą pomóc. Podstawą jest odpowiedni tryb życia:

•  Zadbaj o odpowiednie miejsce do nauki – ergonomiczne biurko i krzesło to podstawa.
•  Zachęcaj do aktywności fizycznej – sport i regularny ruch pomagają w utrzymaniu zdrowej postawy. Najskuteczniejsze jest gdy podejmowane ona jest wspólnie z dzieckiem,
•  Edukacja na temat prawidłowej postawy podczas siedzenia i chodzenia.
•  Odpowiednie obuwie z dobrą amortyzacją i stabilizacją stopy.
•  Ograniczenie czasu spędzanego przed ekranem komputera, tabletu lub smartfona.
•  Noszenie plecaka na obu ramionach (max. 10-15% masy ciała dziecka).

Pamiętaj o regularnych kontrolach – wizyty u fizjoterapeuty na Bemowie mogą pomóc we wczesnym wykryciu problemów z postawą. Rozpoznanie i leczenie wad postawy u dzieci na wczesnym etapie to klucz do zdrowego rozwoju. Regularnie obserwuj swoje dziecko, zwracaj uwagę na wszelkie asymetrie i nie wahaj się, jeśli coś Cię niepokoi, skonsultować z fizjoterapeutą dzieci specjalizującym się w terapii wad postawy. Dobierze on odpowiednie ćwiczenia dla danego schorzenia. Należy pamiętać, że każda wada jest inna i należy ją rozpatrywać w sposób indywidualny. Wczesna diagnoza i profilaktyka na Woli to najskuteczniejsza metoda zapobiegania problemom z kręgosłupem.