Letnia aktywność fizyczna a regeneracja – rola fizjoterapii w sezonie

Wybór odpowiednich sportów letnich może znacząco wpłynąć na Twoje zdrowie i samopoczucie, dlatego warto eksperymentować i odkrywać nowe dyscypliny, które mogą stać się pasją na długie lata. Klasyczna rola fizjoterapeuty w sporcie to przede wszystkim działania profilaktyczne, szczególnie w zakresie zmniejszania ryzyka nadmiernego zmęczenia, przeciążeń i obrażeń narządów ruchu. Jeżeli już doszło do uszkodzeń tkanek, to fizjoterapeuta wraz z lekarzem medycyny sportowej lub z innymi specjalistami bierze udział w kompleksowym postępowaniu leczniczym urazów narządów ruchu w sporcie. Problem ten dotyczy najczęściej działań wobec profesjonalnych sportowców, sportowców amatorów i osób aktywnych fizycznie na poziomie rekreacyjnym.

Co robić w przypadku naciągnięć mięśni?

W przypadku łagodnych naciągnięć mięśni czy niewielkich skręceń stawu skokowego często wystarczy zastosowanie zasady RICE:

• Rest (odpoczynek): unikanie obciążania kontuzjowanej kończyny,
• Ice (lód): okładanie lodem przez 15-20 minut kilka razy dziennie,
• Compression (kompresja): opatrzenie elastycznym bandażem, aby zmniejszyć obrzęk,
• Elevation (uniesienie): uniesienie kontuzjowanej kończyny powyżej poziomu serca.

Pomocne mogą być również dostępne bez recepty leki przeciwbólowe i przeciwzapalne w postaci maści, tabletek i plastrów.

W ostatnich czasach, w zależności od urazu, coraz częściej stosowane są też inne , takie jak choćby MEAT czy POLICE. Skupiają się one na aktywnym powrocie do ruchu i indywidualnej regeneracji tkanek, dzięki czemu w niektórych przypadkach mogą być bardziej skuteczne, zwłaszcza jeśli chodzi o uszkodzenia ścięgien, więzadeł i mięśni. W protokole POLICE następuje zmiana z R (rest-odpoczynek) na OL (optimal loading – optymalne obciążenie). Sugeruje to aby po urazie nie odciążać całkowicie problematycznego miejsca, ale przy zachowaniu ochrony i czujności na dolegliwości bólowe obciążać i poruszać nim w bezbolesnych zakresach. Okazuje się, że obciążanie tkanek w granicach komfortu sprzyja lepszej regeneracji poprzez poprawę ukrwienia, profilaktykę zaników mięśniowych i ograniczeń zakresu ruchu, przez co sprzyja wcześniejszemu powrotowi do sprawności. Oczywiście jeśli każdy ruch i próba obciążania sprawia duży ból, należy go unikać.

Czym jest protokół MEAT?

Protokół MEAT – mamy tu do czynienia z zupełnie innym modelem postępowania, którego celem jest jak najszybsze uruchomienie i powrót do funkcji kończyny, która uległa wypadkowi.

M – movement – kontrolowany ruch – znacznie lepszy sposób na regenerację niż całkowite odciążenie bądź unieruchomienie uszkodzonego obszaru.

E – exercises – indywidualnie dobrane ćwiczenia, które mają na celu wzmocnienie mięśni, utrzymanie zakresu ruchów, zmniejszanie obrzęków oraz polepszenie równowagi oraz czucia głębokiego stawów.

A – analgesis – w przypadku dużych dolegliwości bólowych zaleca się stosowanie środków przeciwbólowych innych niż niesteroidowe leki przeciwzapalne mogące spowolnić proces regeneracji.

T – treatment – odpowiednio dobrane leczenie, polegające na zastosowaniu technik fizjoterapeutycznych, terapii manualnej, masażu, zabiegów z zakresu fizykoterapii.

Biorąc pod uwage wszystkie z opisanych modeli postępowania najlepszym sposobem działania po urazie przed wybraniem się do specjalisty wydaje się być protokuł POLICE. Oba protokoły RICE i PRICE zakładają odpoczynek, który może byc rozumiany jako całkowity brak ruchu i obciążania, co wykorzystuje się w przypadku ciężkich uszkodzeń, np. świeżych złamań. W przypadku kiedy obciążanie kończyny nie powoduje bólu, a część zakresu ruchu jest dla nas komfortowa, nie ma potrzeby aby motoryki całkowicie unikać. Rozsądnie dawkowany ruch sprzyja szybszej regeneracji, stanowi doskonałą profilaktykę przeciwobrzękową, polepsza ukrwienie tkanek, zmniejsza ryzyko powstawania ograniczeń mobilności, a także utraty stabilizacji stawów.

Protokuł MEAT jest dobrym sposobem postępowania, szczególnie w uszkodzeniach więzadłowych,lecz należałby na początku skonsultować się ze specjalistą, który oceni jaka struktura uległa uszkodzeniu i włączy indywidualny program działania. Źle dobrane ćwiczenia i zbyt duże obciążenie może doprowadzić do powikłań i gorszej regeneracji.

Oczywiście każdy ze sposobów postępowania powinien być dobierany indywidualnie, wiec najlepszym sposobem będzie jak najwcześniejsza konsultacja ze specjalistą 🙂

Kiedy należy skonsultować się z lekarzem?

Pacjent bezwzględnie powinien zgłosić się do lekarza, jeśli po urazie pojawi się silny ból, znaczny obrzęk, trudności z poruszaniem kończyną, niestabilność stawu, uczucie przeskakiwania, mrowienie, drętwienie, zasinienie czy widoczne deformacje. Również wtedy, gdy domowe sposoby nie poprawiają zaistniałego stanu lub jeśli stan się pogarsza. Warto dodać, że niektóre uszkodzenia – zwłaszcza więzadeł czy łąkotek, mogą dawać objawy niespecyficzne, a nieleczone powikłania mogą prowadzić do zmian zwyrodnieniowych czy przewlekłej niestabilności

Wybór sportów sezonowych zależy od indywidualnych preferencji oraz możliwości. Lato to czas na aktywności na świeżym powietrzu.  Niezależnie od pory roku ważne jest, aby czerpać radość z aktywności fizycznej i dbać o swoje zdrowie.  Zachęcam do odkrywania nowych dyscyplin sportowych, które mogą stać się pasją na długie lata.