Jak wygląda terapia integracji sensorycznej? Przebieg zajęć krok po kroku.

Koncepcję integracji sensorycznej, jej zaburzeń oraz terapii opracowała w drugiej połowie ubiegłego stulecia amerykańska psycholog i terapeutka zajęciowa, Anna Jean Ayre.

Integracja sensoryczna to zjawisko zachodzące w ośrodkowym układzie nerwowym. Polega na interpretacji, organizacji i integracji bodźców zmysłowych odbieranych przez organizm z otaczającego środowiska. W efekcie tego procesu układ nerwowy podejmuje decyzje, które bodźce zignorować, na których się skoncentrować, na które odpowiedzieć. Następnie uruchamia adekwatną reakcję. Dzięki temu możemy skutecznie funkcjonować w zmiennych warunkach sytuacyjnych. Zaburzenia SI to wynikające z wadliwej organizacji lub minimalnych uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego zakłócenia w procesie przetwarzania informacji zmysłowych. Sprawiają one, że układ nerwowy niewłaściwie ocenia docierające do niego treści i wysyła do mózgu zniekształcone dane na temat wrażeń zmysłowych. W efekcie sygnały z układów sensorycznych nie są przetwarzane na właściwe reakcje. Istotne w procesie planowania terapii integracji sensorycznej jest postawienie diagnozy i na podstawie jej wyników rozpoczęcie indywidualnej terapii, prowadzonej przez wykwalifikowanego terapeutę.

Na diagnozę procesów integracji sensorycznej składają się między innymi

wywiad z rodzicami dotyczący przebiegu ciąży i porodu, dotychczasowego rozwoju dziecka, stanu zdrowia, przebytych chorób,
wypełnienie przez rodziców kilku kwestionariuszy dotyczących funkcjonowania sensoryczno – motorycznego dziecka,
testy i próby kliniczne, czyli polecenie dziecku wykonania kilku zadań pozwalających ocenić jego napięcie mięśniowe, równowagę, koordynację, czucie ciała, obserwacja spontanicznej aktywności dziecka na sali terapeutycznej.

Efektem przeprowadzonych przez terapeutę badań jest rozpoznanie mocnych stron oraz sfery deficytów w rozwoju sensoryczno–motorycznym dziecka, czyli wyłonienie obszarów, które należy poddać korekcji. Następnie terapeuta opracowuje indywidualny program terapii dostosowany do profilu zaburzeń oraz adekwatny do aktualnych potrzeb i możliwości dziecka.

Terapia integracji sensorycznej – na czym polega

Terapia integracji sensorycznej na Bemowie opiera się przede wszystkim na mechanizmie plastyczności neuronalnej, czyli zdolności układu nerwowego do modyfikacji mających na celu odzyskiwanie utraconych funkcji. W przypadku integracji sensorycznej zmiany te mogą nastąpić pod wpływem kontrolowanej, odpowiednio dobranej stymulacji zmysłowej. Celem metody terapii sensorycznej jest dostarczanie aparatowi sensorycznemu odpowiednią ilość i jakość bodźców, aby na ich podstawie mózg nauczył się właściwego reagowania i wykształcił prawidłowe reakcje adaptacyjne. Oddziaływanie terapeutyczne na Woli polega na planowym bodźcowaniu trzech podstawowych, pierwotnych zmysłów: dotyku, czucia głębokiego, równowagi, które stanowią bazę dla wykształcenia wyższych, bardziej zaawansowanych umiejętności przetwarzania sensorycznego.

Zajęcia metodą integracji sensorycznej powinien prowadzić wykwalifikowany terapeuta SI, najlepiej jeśli jest nim fizjoterapeuta, który ma największą wiedzę i umiejętności w prowadzeniu terapii opartej gównie na motoryce ciała człowieka. Warto czasami uzupełnić terapię sensoryczną, fizjoterapią, leczeniem neurologicznym, psychiatrycznym czy terapią psychologiczną. Metoda terapii sensorycznej nadaje się do wykorzystania we wszystkich przypadkach, w których rozpoznaje się zaburzenia w procesie integracji sensorycznej, a w szczególności przy mózgowym porażeniu dziecięcym, zespole Downa, autyzmie, zespole Aspergera, ADHD. Z powodzeniem można ją także stosować do wspomagania rozwoju dzieci z trudnościami w uczeniu się.

Z uwagi na fakt, iż dysfunkcje integracji sensorycznej mogą przybierać zróżnicowane obrazy kliniczne, terapia musi być zindywidualizowana, czyli każdorazowo dostosowana do profilu zaburzeń konkretnej osoby. Zasadą obowiązującą w terapii integracji sensorycznej na Bielanach jest częsta zmiana rodzaju, intensywności i częstotliwości działających na dziecko bodźców. Efekt ten uzyskuje się poprzez przeplatanie ze sobą różnorodnych rodzajów stymulacji. Korekcja zaburzeń SI nie może ograniczyć się tylko do systematycznej pracy dziecka ze specjalistą. W proces terapeutyczny należy także zaangażować jego rodziców. Powinni oni współpracować z terapeutą oraz wykonywać z dzieckiem w domu wybrane ćwiczenia.

Jak przebiegają zajęcia metodą terapii sensorycznej na Bemowie?

Sesje terapii integracji sensorycznej odbywają się zazwyczaj raz lub dwa w tygodniu i trwają od 45 do 50 minut. Trudno z góry określić, jak długo powinno się prowadzić terapię, gdyż zawsze jest to sprawa indywidualna, inna dla każdego dziecka.

Zajęcia SI na Woli prowadzone są na sali, która jest specjalnie przystosowanym pomieszczeniem, którą określa się jako sala doświadczania świata. Na jej wyposażenie składają się między innymi: hamaki, huśtawki, wałki; trampoliny; suche baseny, podwieszane liny, trapezy, równoważnie, tunele, zestawy miękkich klocków, materace, maty o rożnej twardości i fakturze; piłki i dyski rehabilitacyjne, obręcze; szarfy; poduszki, woreczki napełnione rożnego rodzaju materiałami, zabawki (puzzle, klocki), instrumenty muzyczne, zestawy do stymulacji węchowej, wzrokowej, słuchowej, maty sensoryczne, namioty; deskorolki; masażery, drabinki. Pomieszczenie na Bemowie, w którym odbywają się zajęcia, jest kolorowe i atrakcyjne dla dzieci, gdyż swoim wyglądem przypomina plac zabaw.

Każde zajęcia terapii integracji sensorycznej należy zakończyć ćwiczeniami uspokajającymi, wyciszającymi, o charakterze relaksacyjnym. Mogą to być na przykład delikatne bujanie w hamaku, masaż uciskowy, do którego można wykorzystać także przybory/przyrządy. Efektywność terapii zaburzeń SI wynika w głównej mierze z tego, że pod jej wpływem kształtują się nowe oraz reorganizują dotychczasowe połączenia synaptyczne w ośrodkowym układzie nerwowym.

Efekty prawidłowo prowadzonej terapii integracji sensorycznej na Bemowie: