Diagnoza SI – jak przygotować siebie i dziecko do pierwszej wizyty w gabinecie Impuls?

Czym jest integracja sensoryczna oraz kiedy warto zapisać dziecko na diagnozę SI?

Integracją sensoryczną określa się proces, w którym układ nerwowy odbiera bodźce zmysłowe i wykorzystuje je w codziennym funkcjonowaniu. Dzięki niemu organizm jest w stanie adekwatnie reagować na dźwięki, obrazy, dotyk, ruch, smak, zapach i sygnały płynące z układu ruchu. Wtedy kiedy elementy z opisanego powyżej procesu zostają zakłócone. W takiej sytuacji najczęściej zaczyna się poszukiwanie wsparcia. O tym kiedy zapisać dziecko na diagnozę SI może zadecydować pedagog z przedszkola lub szkoły do której uczęszcza dziecko.

Na czym polega diagnoza SI ?

Badanie integracji sensorycznej składa się z etapów, podczas których specjalista ma możliwość zaobserwowania tego, w jaki sposób dziecko odbiera bodźce zmysłowe i jak je wykorzystuje w codziennych sytuacjach. W trakcie diagnozy SI specjalista zbiera informacje na temat dziecka. Z wykorzystaniem różnych metod (zadań, ćwiczeń i obserwacji klinicznej) określa, czy mały pacjent:

• reaguje w sposób adekwatny do nasilenia i charakteru bodźca,
• potrafi wykorzystywać informacje sensoryczne w ruchu, zabawie i nauce,
• wykorzystuje jednocześnie różne informacje zmysłowe.

Diagnoza integracji sensorycznej na Bielanach daje rodzicom opis całości funkcjonowania sensorycznego dziecka. Zawiera informacje o mocnych stronach oraz o obszarach wymagających wsparcia. Wynik badania pokazuje, czy zachowania obserwowane w domu i w przedszkolu mieszczą się w normie rozwojowej, czy wskazują na trudności w przebiegu procesów integracji sensorycznej. Terapeuta analizuje zebrane informacje i na ich podstawie opracowuje profesjonalną opinię, która jest podstawą do prowadzenia dalszych działań – podjęcia odpowiedniej terapii. W gabinecie Terapia IMPULS na Bemowie dodatkowo rodzic otrzyma informację o tym czy dziecku będzie potrzebna fizjoterapia w połączeniu z terapią SI.

Jak wygląda procedura diagnozowania zaburzeń integracji sensorycznej?

Rodzice dostrzegający trudności dziecka, muszą mieć świadomość, że poszukiwanie ich źródła wymaga czasu, cierpliwości i zaangażowania. Do oceny prawidłowej integracji sensorycznej nie wystarczy jedno spotkanie ze specjalistą i wywiad z rodzicami. Tylko wieloetapowe badanie i dokładna obserwacja dziecka daje możliwość uchwycenia tego, w jaki sposób maluch reaguje na różne rodzaje bodźców.

W diagnozie ważne jest przeanalizowanie natychmiastowych reakcji, ale także zestawienie ich z zachowaniami, które powtarzają się podczas kolejnych spotkań. Tylko taki sposób pozwala diagnoście interpretować rozwój dziecka w rzetelny i adekwatny sposób.

Kto prowadzi proces diagnostyczny zaburzeń SI na Bielanach?

Najważniejszą osobą jest terapeuta integracji sensorycznej II stopnia, a w gabinecie Impuls jest nim mgr fizjoterapii, co pozwala na szersze i wnikliwsze spojrzenie na problem z jakim przychodzi dziecko. Ten jeden specjalista,  prowadzi rodziców lub opiekunów przez każdy etap całej procedury. Czasami terapeuta prowadzący diagnozę zaburzeń SI prosi rodziców o konsultację z innym specjalistą – logopedą, neurologiem, specjalista od przetwarzania bodźców słuchowych (wszystko zależy od zaobserwowanych zaburzeń).

Jakie etapy obejmuje diagnoza integracji sensorycznej?

Pierwszym krokiem jest rozmowa z rodzicem. Wywiad pozwala zebrać informacje na temat historii rozwoju dziecka – od okresu ciąży aż do momentu badania. O co pyta terapeuta SI na pierwszej wizycie?

Omawia się okres prenatalny, perinatalny (okołoporodowy), sam przebieg porodu, wczesne etapy rozwoju ruchowego, kamienie milowe, pojawianie się pierwszych umiejętności językowych, a także codzienne trudności, które zwróciły uwagę rodziców. Terapeuta SI pyta o zachowania w domu, przedszkolu lub szkole, o reakcje na codzienne sytuacje – hałas, ubieranie się, jedzenie posiłków, zabawę ruchową. Specjalista wyjaśnia, na czym będzie polegała cała procedura, jakie zadania otrzyma dziecko i w jaki sposób będą analizowane wyniki. Spotkania odbywają się w specjalnie przygotowanej przestrzeni. Sala integracji sensorycznej wyposażona jest w przyrządy i materiały, które pozwalają sprawdzić reakcje dziecka na różne rodzaje bodźców. Terapeuta SI sprawdza, w jaki sposób pacjent wykorzystuje informacje sensoryczne w zadaniach związanych z ruchem i koordynacją – np. czy potrafi zgrać ruch z dźwiękiem lub, czy utrzymuje równowagę przy zmianie pozycji ciała.

Ile trwa diagnoza SI u dziecka?

Badanie integracji sensorycznej na Bemowie obejmuje trzy spotkania po około 60 minut (czasami krócej, a u dzieci młodszych są to dwa spotkania po około 60 minut). Warto aby badanie obejmowało kilka wizyt po to aby sprawdzić, czy reakcje dziecka są stałe, czy zmieniają się w zależności od sytuacji. Terapeuta SI na Woli notuje spostrzeżenia, analizuje mowę ciała, sposób radzenia sobie z zadaniami, koncentrację oraz poziom zaangażowania. Terapeuta SI prosi o wypełnieni kwestionariusza sensomotorycznego dla rodziców.

Ostatnim etapem jest podsumowanie, podczas którego rodzic otrzymuje pełny opis funkcjonowania sensorycznego dziecka. Terapeuta SI na Bemowie omawia wyniki z przeprowadzonego badania i z wypełnionego kwestionariusza sensomotorycznego dla rodziców, następnie przedstawia wnioski i ewentualne zalecenia. Rodzice otrzymują dokument, który zawiera opis trudności i wskazanie mocnych stron dziecka. Informacje są podstawą do opracowania indywidualnego programu terapeutycznego.

W przypadku mniej nasilonych trudności, diagnozę można traktować jako wskazówkę do okresowej kontroli rozwoju. Diagnoza integracji sensorycznej jest możliwa już od wczesnego dzieciństwa, jednak dokładny sposób jej przeprowadzenia zależy od wieku dziecka. U maluchów do około trzeciego roku życia terapeuta koncentruje się przede wszystkim na wywiadzie z rodzicem, obserwacji zachowań w naturalnych sytuacjach oraz na prostych zadaniach ruchowych.        W tym okresie nie stosuje się tych samych narzędzi, które używa się w przypadku starszych dzieci. Mimo to cała procedura może zostać przeprowadzona równie rzetelnie, a specjalista jest w stanie opracować i przygotować wskazówki terapeutyczne dla rodziców.

Proces diagnostyczny jest bardziej złożony u dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym – od około 4. do 8. roku życia. W tym wieku dziecko potrafi wykonywać trudniejsze zadania, a terapeuta może korzystać z kwestionariuszy, które pozwalają mu szczegółowo ocenić poszczególne obszary funkcjonowania układu nerwowego. To również moment, kiedy trudności są najbardziej widoczne (zwykle na tle grupy rówieśniczej) i zaczynają powodować opóźnienia w nauce oraz funkcjonowanie w przedszkolu czy szkole.