Czym jest integracja sensoryczna i kiedy warto udać się do specjalisty?

Integracja sensoryczna to proces neurologiczny, w którym mózg odbiera, organizuje i interpretuje informacje pochodzące ze wszystkich zmysłów. Kluczowym elementem tego procesu jest zdolność mózgu do efektywnego łączenia bodźców zmysłowych w spójną całość, co pozwala na odpowiednie reagowanie na otaczające nas środowisko. Terapia SI określana jest mianem terapii rozwojowej. Pomaga w koordynacji ruchów, utrzymaniu równowagi, koncentracji oraz w reakcji na bodźce zewnętrzne. Na przykład, gdy przechodzimy przez ulicę, nasz mózg musi zintegrować informacje wzrokowe, słuchowe i proprioceptywne, abyśmy mogli bezpiecznie przejść.

Etapy przetwarzania informacji sensorycznych przez mózg

• Filtracja: Mózg filtruje nadmiarowe lub nieistotne bodźce, skupiając się na tych, które są ważne w danej chwili. Na przykład, podczas czytania książki, mózg może ignorować hałas uliczny.
• Modulacja: Mózg reguluje intensywność bodźców, aby utrzymać równowagę. Dzięki temu możemy reagować na delikatne dotknięcie, nie będąc przytłoczonym zbyt silnym naciskiem.
• Integracja: Mózg łączy informacje z różnych zmysłów, tworząc spójną reprezentację rzeczywistości. Na przykład, widząc piłkę lecącą w naszym kierunku, mózg integruje informacje wzrokowe z dotykowymi i proprioceptywnymi, co pozwala na złapanie piłki. Ostatnim etapem procesu integracji sensorycznej jest odpowiedź na bodźce. Odpowiedź ta może być zarówno fizyczna, jak i emocjonalna:
• Reakcje fizyczne: Obejmują ruchy ciała, takie jak odruch cofania ręki po dotknięciu czegoś gorącego.
• Reakcje emocjonalne: Mogą obejmować uczucia strachu, radości czy zaskoczenia w odpowiedzi na różne bodźce.
• Adaptacja: Mózg uczy się i dostosowuje swoje reakcje na podstawie wcześniejszych doświadczeń. Na przykład, po wielokrotnym doświadczeniu, że niektóre dźwięki są nieszkodliwe, możemy przestać na nie reagować.

Rodzaje objawów nieprawidłowego przetwarzania bodźców sensorycznych

1. Nadwrażliwość sensoryczna (Sensory Over-Responsivity):

• Osoby z nadwrażliwością sensoryczną mogą reagować zbyt intensywnie na bodźce, które większość ludzi uznaje za normalne. Na przykład, mogą unikać głośnych dźwięków, intensywnego światła, pewnych tekstur ubrań lub jedzenia.
• Objawy: unikanie tłumów, zakrywanie uszu w odpowiedzi na hałas, unikanie kontaktu fizycznego, szybkie denerwowanie się.

2. Niewrażliwość sensoryczna (Sensory Under-Responsivity):

• W tym przypadku osoby mogą nie reagować na bodźce, które normalnie przyciągają uwagę innych. Mogą wydawać się obojętne na bodźce zewnętrzne.

• •        Objawy: Brak reakcji na ból, trudności w rozpoznawaniu chłodu lub zimna, wydają się nieświadome otaczającego ich środowiska.

3. Poszukiwanie sensoryczne (Sensory Seeking):

•      Osoby poszukujące bodźców sensorycznych mogą aktywnie szukać silnych wrażeń, takich jak intensywny ruch, mocne uderzenia czy głośne dźwięki.

•        Objawy: Skakanie, bieganie, wspinanie się nadmiernie, uderzanie lub gryzienie przedmiotów.

Osoby poszukujące bodźców sensorycznych to pacjenci, którym znacznie może pomóc fizjoterapia – tu link wewnętrzny do https://terapiaimpuls.pl/fizjoterapia/ prowadzona  w połączeniu z terapią SI. Wprowadzenie fizjoterapii/rehabilitacji do terapii SI pozwala na znacznie szybsze efekty.

Integracja sensoryczna jest określana mianem terapii rozwojowej. Prawidłowo prowadzona w gabinecie na Bemowie jest fundamentem dla prawidłowego rozwoju dzieci w różnych aspektach ich życia. Właściwe przetwarzanie bodźców zmysłowych wpływa na rozwój motoryczny, poznawczy, emocjonalny i społeczny. Zaburzenia sensoryczne mogą prowadzić do wielu trudności, ale odpowiednia diagnoza i terapia mogą znacząco poprawić jakość życia dzieci i ich rodzin. Zrozumienie i wspieranie procesów integracji sensorycznej jest kluczowe dla zapewnienia dzieciom najlepszego możliwego startu w życie.

Integracja sensoryczna – kiedy udać się do specjalisty? / kiedy udać się na diagnozę?

Jeżeli niepokoi Was zachowanie dziecka lub przejawia ono niektóre z poniższych trudności może to być sygnał do kontaktu ze specjalistą Integracji Sensorycznej na Woli. Istotna jest odpowiedź na pytanie: czy dana reakcja Twojego dziecka utrudnia mu codzienne funkcjonowanie, nabywanie nowych umiejętności lub pozbawia go nowych doświadczeń np. przez wycofanie. Jeżeli tak, udaj się na diagnostykę SI na Bielany.

Objawy zaburzeń sensorycznych i zachowania świadczące o zaburzeniach Integracji Sensorycznej:

• dziecko unika lub przejawia negatywną reakcję na czynności pielęgnacyjne ciała: mycie, kremowanie, dotyk gąbki, czesanie włosów, obcinanie itp.
• dziecko narzeka na drażniące metki, preferuje wybrane ubrania (miękkie, luźne, mocno przylegające itp.),
• dziecko nie lubi zakładać danego rodzaju ubrań lub po założeniu szybko je ściąga (np. skarpetki, bluzki z długim rękawem, bluzki z krótkim rękawem itp.),
• dziecko nie lubi przytulania lub ciągle i mocno się przytula, „celowo” wpada na przedmioty, wciska się w ciasne miejsca,
• dziecko unika brudzących zabaw, nie lubi czuć na dłoniach farby, kleju, masła itp.
• w sytuacjach emocjonalnych/trudnych dziecko uderza: siebie, innych, przedmioty (możliwe zachowania autoagresywne: uderzanie głową itp.),
• dziecko przejawia słabą lub nadmierną reakcję na ból,
• dziecko potyka się, wydaje się niezgrabne ruchowo, wpada na innych,
• dziecko ma trudność z pisaniem, rysowaniem, wycinaniem lub unika tego typu aktywności (zbyt mocne lub zbyt lekkie trzymanie narzędzia pisarskiego),
• dziecko kręci się wokół własnej osi, skacze, biega, nie może usiedzieć w jednym miejscu,
• dziecko ma trudność z opanowaniem umiejętności: chodzeniem po schodach, po drabinkach, jazdą na rowerze, hulajnodze, zabawy piłką,
• dziecko boi się korzystać ze sprzętów na placu zabaw lub z karuzeli,
• dziecko unika uczestniczenia w sportach lub grach zespołowych,
• dziecko ma trudność z utrzymaniem koncentracji, ze zrozumieniem poleceń,
• dziecko jest nadwrażliwe na światło, jaskrawe kolory – jest pobudzone np. po wizycie w dużym sklepie,
• dziecko jest nadwrażliwe na dźwięki np. unika hałaśliwych, zatłoczonych miejsc, zakrywa uszy,
• dziecko preferuje tylko wybrane rodzaje jedzenia, często narzeka, że coś źle pachnie,
• dziecko podczas aktywności stolikowych, ma trudności z utrzymaniem głowy w pozycji pionowej, podpiera ją ręką, pokłada się na stoliku, wierci się, macha nogami,
• dziecko ma niskie poczucie własnej wartości, wycofuje się z nowych aktywności, nie przejawia własnych pomysłów i inicjatywy do zabawy, czeka na propozycje innych,
• dziecko ma trudności z nawiązywaniem kontaktów i zawieraniem przyjaźni.

Terapię SI oraz diagnostykę SI może prowadzić osoba z odpowiednimi uprawnieniami. Oznacza to ukończenie dwustopniowego kursu lub studiów podyplomowych, potwierdzone certyfikatem. Co ważne, uprawienia te mogą zdobyć osoby w wybranych zawodach np.: specjalista fizjoterapii na Bemowie. 

Kiedy udać się do lekarza?

Jeśli zauważasz u swojego dziecka powyższe zaburzenia sensoryczne, które wpływają na codzienne życie, warto skonsultować się z lekarzem lub specjalistą na Woli. Pierwszym krokiem może być wizyta u pediatry, który może skierować do terapeuty specjalizującego się w integracji sensorycznej na Bielanach.